Лаб 1-4

Зертханалық жұмыс № 1

Тақырыбы : Өсімдік және жануар жасушасын микроскоп арқылы үйрену .

Жұмыстың мақсаты : ознакомиться с особенностями строения клеток растений и животных организмов, показать принципиальное единство их строения.

Болжам:

Құрал – жабдықтар : микроскоп, пияз қабығы , адамың ауыз қуысының эпителиалды жасушасы , шай қасық, жабын және заттық шыны ,көк сия , йод, дәптер , қалам ,қарандаш , сызғыш .

Жұмыс барысы :

1. Пияздың бір бөлігін алыңыз , сыртқы қабықшасын сылып алып , заттық шыныға орналастырыңыз.

2. Препаратқа сумен араласқан иод тамызыңыз , үстін жабын әйнекпен жабыңыз.

3. Шай қасықпен ауыз қуысынан кішкене сілекей алыңыз .

4. Алынған сілекейді заттық шыныға орналастырып , сумен араластырылған көк сияны тамызыңыз. Препараттың үстін жабын әйнекпен жабыңыз .

5. Екі препаратты микроскоп арқылы бақылаңыз .

6. Салыстырмалы қорытындысын кестеге жазыңыз .

7. Орындалған жұмысқа қорытынды жасаңыз .

№ 1 нұсқа.

Таблица №1 « Өсімдік және жануар клеткасының ұқсастығы мен айырмашылығы ».

Клетка құрылысының ерекшеліктері

Өсімдік жасушасы

Жануар жасушасы

Сурет

Ұқсастық белгілері

Айырмашылық белгілері

№ 2 нұсқа.

Таблица №2 « Өсімдік және жануар клеткасына салыстырмалы мінездеме ».

Жасушалар

Цитоплазма

Ядро

Тығыз жасуша қабықшасы

Пластидтер

Өсімдік

Жануар

4.Қорытынды:___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Зертханалық жұмыс № 2.

Тақырыбы: Цитоплазмалық мембрананың құрамы ( плазмолиз және деплазмолиз )

Мақсаты: Жасуша мембранасының өткізгіштік қасиетіне және плазмолиздің қайтымды процесс екендігіне,яғни плазмолиздің деплазмолизге айналатындығына көз жеткізу.

Болжам :

Құралдар: микроскоп, заттық пен жабынды шынылар, препараттық ине, скальпель, пипетка, зертханалық ыдыс, йод ерітіндісі, тұз ерітіндісі, су, фильтр қағазы .

Жұмыс барысы:

Пияз қабығынан препаратты дайындау

Заттық шыныны сүртіп қою;

Пипеткамен заттық шыныға бір тамшы су тамызу ;

Пияз қабығын сылып алып, оны заттық шынының үстіне қойып, бір тамшы су тамызамыз;

Препараттық инемен пияз қабығын түзету;

Пияз қабығын йод ерітіндісінің тамшысымен бояу;

Препаратты абайлап жабынды шынымен жауып қою,ішінде ауаға толған көпіршік қалмасын ;

Дайын препаратты микроскоптын заттық үстеліне қою;

Пияз терісінің көпклеткалы құрылысын қарап шығу, көрінісінің суретін салу және органоидтарды жазып қою;

Плазмолиз пен деплазмолизды жасау және байқау:

Заттық үстелінен препаратты алу, заттық шынының үстіне жабынды шынына тиістіре бір-екі тұз ерітіндісінің тамшыларды құю;

Жабынды шынының қарама-қарсы жағында фильтрлі қағазды салу, қағазбен суды сіңіру;

Бірнеше минуттан кейін плазмолиз басталады.

Кейін фильтрлі қағазбен тұз ерітіндісін сіңіру және оны сумен ауыстыру, деплазмолиз басталады;

Әр түрлі плазмолиз формалармен бірнеше жасушаларды суретке салу. Суретке анықтамасын жазу;

Қорытынды жасау: Суға және тұз ерітіндісіне орналасқан жасуша цитоплазмасының түрінің өзгеруі туралы не айтуға болады? Плазмолиз процесіне айналу себебі қандай?

Плазмолиз құбылысы

Зертханалық жұмыс № 3

Тақырыбы :Организмдердің қоршаған ортаға бейімделуін бақылау .

Мақсаты : Нақты мысалдар арқылы организмдердің бейімделу ортасын ажырату .

Болжам : Егер сүтқоректілердің құрылыс ерекшеліктерін білсем ,онда олардың қоршаған ортаға бейімделгіштік қасиетін түсіндіре аламын .

Құрал – жабдықтар : Көртышқан ,маймыл ,кит , қоянның суреттері .

Жұмыс барысы:

Суретке қараңыз .

Әрбір түрдің мекен ету ортасын анықтаңыз.

Қоршаған ортаға бейімделгендігінің белгісін жазыңыз .

Кестені толтырыңыз :

Жануардың атауы

Мекен ортасы

Бейімделуі

1

КӨРТЫШҚАН

2

КИТ

3

ҚОЯН

4

МАЙМЫЛ

Қорытынды:_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Зертханалық жұмыс №4

Тақырыбы : Өсімдіктер мен жануарлардың ароморфоз бен бейімделгіштігін анықтау

Мақсаты: Өсімдіктер мен жануарлардың ароморфоз бен бейімделгіштігін үйрену.

Болжам: Өсімдіктер мен жануарлардың араморфозы мен бейімделгіштігін үйрене отырып , аталған құбылыстарға анализ жасауға болады.

Құрал – жабдықтар: жануарлардың жүрек құрылысының эволюциясы бейнеленген суреттер ,бүрдің және гүлдің кеппе шөбі , жануарлардың суреті ( көртышқан , кит , қоян , маймыл ).

Жұмыс барысы :

1. Суретті қарастыр: 1. «Омыртқалылардың жүректерінің эволюциясы». Қандай әріптермен белгіленгенін анықта: _А_ — балық жүрегі, __Б__ — қосмекенді __В__ — жорғалаушы, _Г___ — сүтқоректі.

Аталған жануарлардың жүрегі қалай күрделенгенін анықта : балықтың жүрегі екі камералы ,өмір сүру деңгейінің күрделенуіне қарай қосмекенділердің жүрекшесі екі камералы , ал жорғалаушылардың жүрек қарыншасы жартылай бөлінген , сүтқоректілерде : 2 қарынша , 2 жүрекше .

Эволюцияның бағытын анықта: ароморфоз

2. Суретті қарастыр 2.суреттегі өсімдіктің мүшесі қалай аталады: а - бүр ;

бгүл

Өсімдіктің өмір сүру циклында аталған мүшелер қандай маңызға ие : көбеюге қатысады

Эволюцияның бағытын анықта: ароморфоз

3. Суретті қарастыр, кестені толтыр:

Жануардың атауы

Тіршілік ортасы

Тіршілік ортасына бейімделу

Көртышқан

ПОЧВЕННАЯ

КОНЕЧНОСТИ РОЮЩЕГО ТИПА, РЕДУЦИРОВАНЫ ГЛАЗА, ОБТЕКАЕМАЯ ФОРМА ТЕЛА

…..

Кит

ВОДНАЯ

ОБТЕКАЕМАЯ ФОРМА ТЕЛА,

КОНЕЧНОСТИ – ЛАСТЫ,

…..

Қоян

НАЗЕМНО-ВОЗДУШНАЯ

ЗАДНИЕ КОНЕЧНОСТИ ПРИСПОСОБЛЕННЫ ДЛЯ ПРЫЖКОВ, ПОКРОВИТЕЛЬСТВЕННЫЙ ОКРАС, ХОРОШЕЕ ЗРЕНИЕ И ОБОНЯНИЕ, СЛУХ

Маймыл

НАЗЕМНО-ВОЗДУШНАЯ

КОНЕЧНОСТИ ХВАТАТЕЛЬНОГО ТИПА, ДЛИННЫЙ ХВОСТ ДЛЯ РАВНОВЕСИЯ, ХОРОШЕЕ ЗРЕНИЕ И СЛУХ

Суретті қарастырып, эволюцияның бағытын анықта : идиоадаптация

6.Қорытынды : Изучив ароморфозы и идиоадаптации различных организмов, определили, что ароморфоз это приспособление организма повышающее его уровень организации на порядок выше, а идиоадаптация это свойство, позволяющее организмам приспособиться к условиям среды.

Ароморфозы и идиоадаптации — эволюционные явления, способствующие видообразованию.